Children's Hospitals and Clinics of Minnesota
  Delivering Next Generation Care
Printer Friendly Version   Bookmark and Share
 

Tub ntxhais hluas kev nyuaj siab:
Yam niam txiv ua tau

Kev nyuaj siab—tsis tuaj zog los sis muaj kev xav txog kev chim siab—yog ib qho yam ntxwv uas yuav raug txhua tus. Nws yog ib qho kev nyuaj siab uas neeg muaj dua los. Nws yog ib qho ntxhov siab zoo. Nws yuav pab ib tug hluas kom nco txog teeb meem thiab yoog nrog tej kev nyuab. Yog tias kev xav txog nyuaj siab—txawv dua ib qhov kev xav dhau mus—tsis ploj mus los yog thaum lawv pib cuam tshuam rau tej kev ua num txhua hnub thaum ntawd yuav tsum tau lees paub tias muaj kev nyuaj siab thiab yuav tau kho. Thaum ib tug hluas qhov kev xav cuam tshuam nws kev ua num, nws yuav taw qhia tias yog ib qho kev ntxhov siab tsis xwm yeem nyob tus.

Cov tshwm sim ntawm kev nyuaj siab

Kev tshwm sim yuav txawv rau txhua tus hluas. Lawv muaj nrog li:

  • Teeb meem kev tsaug zog muaj xws li pw tsis tsaug zog ntev, tsaug zog ntau dhau lawm, los sis cuam tshuam kev tsaug zog
  • Teeb meem kev noj xws li tsis xav noj los sis xav noj heev nrog rau qhov nyhav ntawm lub cev hloov
  • Ib qho nce ntxiv ntawm lub zog muaj xws li nyaum kub siab heev, nyob tsis tswm, los sis poob qab
  • Qaug zog, xws li lub cev qeeb los sis hais lus qeeb
  • Nkees, poob lub zog, los sis tsis muaj lub zog
  • Xav li tus kheej tsis muaj nqis, kev cia siab poob qis, los yog tas kev cia siab
  • Xav txhaum rau tus kheej
  • Tsis muaj peev xwm soj ntsuam tau
  • Kev ntxhov siab muaj li quaj tsis so, npau taws tsis so, los sis chim siab
  • Xav zoo li tas kev cia siab los sis lub neej khoob lug
  • Xav ntsoov txog kev tuag los sis tua yus tus kheej
  • Tas kev ntshaw rau tej khoom ub no, neeg, los yog kev ua ub no

Tej Tshwm Sim Sib Raws

Txawm tias yog neeg laus, kev nyuaj siab yeej yuav pom nyuab heev. Rau cov hluas, kev nyuaj siab yuav haj yam txhom tau nyuab. Tub ntxhais hluas yog tab tom hloov lawv qhov kev muaj peev xwm kom to taub txog lawv cov kev xav nyuaj siab. Lawv yuav nyob tsis taus twj ywm los yog ua qhia tawm kiag lawv cov kev xav. Coob tus hluas uas nyuaj siab yuav tsis pom ua tias chim los yog nyuaj siab rau lwm tus paub. Nws yuav nyuab rau cov niam txiv saib pom thiab. Lwm yam cim, los yog tshwm sim, yuav muaj tshwm los ua rau cov niam txiv ceev faj txog rau kev nyuaj siab. Cov no muaj nrog:

  • Tej kev tshwm sim ntawm lub cev, xws li mob taub hau los yog mob plab
  • Phov taus, chim, los yog npau taws yam cheem tsis tau
  • Npau taws, xws li chim heev rau tej yam neeg thuam
  • Yam ntxwv tig rov qab, xws li tsis kam koom tes nrog lwm tus
  • Teeb meem kev phooj ywg xws li kev ntxhov siab, ncaim lwm tus, los yog xav khiav tawm hauv tsev mus.

Dab tsi ua muaj kev nyuaj siab?

Yam dab tsi ua muaj kev nyuaj siab tsis tau paub meej, txawm tias peb paub qee yam uas los mus cuam tsuam rau. Ib txhia kev nyuaj siab yog qhia tau tias yoog noob thiab feem ntau ib txwm muaj nyob hauv tsev neeg uas muaj ib los coob dua leej neeg tau muaj kev nyuaj siab los lawm. Kev nyuaj siab yog ib qho tshwm sim teeb meem ntawm lub cev, xws li muaj mob los sis kev lub cev tsis taus. Kev nyuaj siab kuj yog muaj mus rau, los yog yam ob mus rau, ib qhov ntawm lub hlwb khiav tsis zoo nyob tsis tus.

Tej kev nyuaj siab muaj rau cov ntxhais ntau dua rau cov tub, tab sis vim li cas rau qhov nov tsis paub tseeb. Ib co neeg tshawb fawb tau hais tseg tias cov ntxhais tau xeeb txawm muaj kev nyuaj siab ua ntej rau ob qho li roj ntsa thiab ntawm kev xav nrog rau kev coj. Lwm lej ho tau nthuav tawm tias kev nyuaj siab tsuas yog pom nyuab dua rau ntawm cov tub.

Kev nyuaj siab qee zaum kuj yog ib qho teeb meem ntawm txoj kev xav. Piv txwv, kev tuaj zog poob qis, rov qab pom tus kheej tsis zoo, ntau zaus muaj nyob nrog kev nyuaj siab. Kev ntxhov siab ntawm ib puag ncig los sis tej kev puas ntsoog kuj yog cuam tshuam ua ke rau kev nyuaj siab. Rau cov hluas, tej kev hloov txawv uas lawv muaj dua los yuav muaj peev xwm ua rau rov qab rov quav qees thiab siab ntsws kev xav yuav muaj teeb meem nyuab. Ib tug hluas loj hlob hloov mus rau neeg laus yuav muaj kev tsis haum xeeb thiab phoom tshawb nrhiav lub ntsiab qhov tseeb. Teeb meem kev phooj ywg los sis zoo li raug cais tawm yog kev ib txwm muaj rau tsoom hluas sawv daws. Tej kev ntxhov siab thiab kev xav no yuav dhau mus ua kev nyuaj siab.

Yam niam txiv ua tau

Nyob nrog ua ke
Kev haub ntxias ntawm niam txiv rau lub sij hawm yuav muaj ntxhov siab tseem ceeb heev rau kev txhawb kom cov hluas nyob nyab xeeb. Ntau zaus heev, niam txiv lees txais ceev faj rau cov kev tshwm sim yuav muaj nyob tus kheej thiab thim ntawm cov hluas lub neej. Qhov tseem ceeb tshaj plaws ib leej niam txiv ua tau yog nyob nrog – muab lub sij hawm nyob ua ke nrog lawv tus tub ntxhais hluas.

Txhawb kev zoo ntawm phooj ywg
Cov hluas xav tau tej kev kom zoo li lawv nyob muaj tswv. Lawv cov kev phooj ywg yog ib qho chaw tseem ceeb rau lawv ua li no. Cov niam txiv tsim nyog pab lawv tus me nyuam hluas nrhiav kev txaus siab thiab kev ua num uas muab lub sij hawm rau lawv mus sib cuag rau lwm cov hluas. Muab lub sij hawm rau lawv mus nyob nrog tej phooj ywg. Cov hluas yuav tsum muaj kev cuam tshuam rau tej laus muaj kev hlub tshua uas cov hluas lawv ntseeg. Txuas mus rau cov laus no yog qhov kev txhawb nqa kom pab kho txoj hau kev ntawm lawv lub neej thiab muab kev ruaj ntseg.

Mloog
Niam txiv yuav tsum khoom tas li rau cov hluas tham nrog lawv txog tej teeb meem uas lawv tab tom ntsib. Nug txog cov hluas lub neej thiab mloog lawv cov lus teb nws tseem ceeb heev. Mloog txog lawv tej teeb meem thiab pab lawv nrhiav kev daws rau lawv tej teeb meem. Yuav tsum pom ceev faj txog ntawm tej kev cim ceeb toom muaj kev nyuaj siab. Yog ib tug hluas hais txog kev txo tus kheej txoj sia, yuav tsum saib xyuas kom nyhav rau.

Nrhiav kev pab thaum twg

Nrhiav kev txawj pab yog koj tus me nyuam muaj tej cim thiab yeeb yam kev nyuaj siab. Txawm lawv tsis pom muaj tshwm, tej kev txawj sib tham ntawm kev nyuaj siab yuav pab cov niam txiv to taub cov teeb meem lawv tus tub ntxhais hluas tab tom muaj thiab kawm kom pab tau zoo. Yog ib tug hluas tsis lees txais kev pab, nws yeej txawm tseem ceeb heev rau cov niam txiv nrhiav kev pab uas lawv tsim nyog tau los pab tu rau lawv tus hluas.

Nrhiav kev pab tam sis yog ib tug hluas ua qhia tawm qee yam teeb meem hauv qab no thiab tej teeb meem no cuam tshuam rau ib tug hluas lub neej txhua hnub:

Hloov kiag kev tsaug zog

  • Nroo txog lub cev tas li
  • Hloov kev noj
  • Tsis muaj peev xwm soj ntsuam
  • Xav ntsoov kev tuag los yog tua tus kheej
  • Hloov ntawm tus kheej lub cev
  • Coj tsis tus los yog qhov muag txaij lam pom ub no
  • Plam tej phooj ywg
  • Hloov tus xeeb ceem ib txwm coj
  • Teeb meem hauv tsev kawm ntawv

Kev nkauj nraug sib tso, tsev neeg hloov, tej txheeb ze ploj tuag, los sis muaj tej yam kev tsis txaus siab loj los yog poob lawm yuav ua tau rau kev nyuaj siab ntau ntxiv thiab mus ze rau kev xav tua tus kheej ntau. Ib qho kev mob vwm nruab siab los sis mob lub cev heev yuav muaj peev xwm nce mus rau kev nyuaj siab heev dua.

Kev kho

Kev kho rau kev nyuaj siab muaj koom nrog rau ua yam ub yam no thiab noj tshuaj. Tshuaj rau kev nyuaj siab pab kom zoo ntawm tej roj ntsha lub cev kev nyuaj siab thiab muaj peev xwm pab kom zoo ntau yam ntawm kev nyuaj siab.

Qhov zoo rau kev nyuaj siab tshaj plaws yog siv ua ke ntawm tshuaj thiab ua yam ub yam no. Kev kho muaj nrog kev txhawb hauv nruab siab los yog kev sib tham. Tej kev kho no pab cov hluas to taub txog tus cag kev nyuaj siab thiab kev yuav daws teem meeb muaj los. Cov kev kho kuj yuav pab lawv yoog nrog rau tej nyuaj siab muaj tshwm sim. Cwj pwm kev to taub kho pab tsoom hluas hloov tej kev xav thiab cwj pwm uas rais mus rau kev nyuaj siab.

Khoom siv

Menyuam thiab tsev neeeg kev pab

Menyuam thiab Tsev Neeg Lub Chaw Pab ntawm Tsev Khomob Menyuam Yaus thiab Ntsuam Xyuas mob muaj ntau yam pab kev ntxhov siab rau menyuam yaus, cov hluas, thiab lawv cov tsev neeg. Menyuam thiab Tsev Neeg Lub Chaw Pab muaj cov neeg txawj paub uas ua num nrog tsoom hluas thiab lawv cov tsev neeg. Cov neeg txawj no muaj psychologists, nurse practitioners, thiab psychiatrists uas muaj kev paub txog kho rau kev nyuaj siab. Peb tus neeg txhais lus ua num rau ob tog neeg kuj yuav ua hauj lwm nrog cov neeg txawj no rau kev kho kev nyuaj siab ntawm tsoom hluas Hmoob. Peb cov neeg txawj feem no muaj kev paub txog ua hauj lwm nrog cov hluas nyuaj siab uas kuj muaj kev cov nyom nyuab rau kev kho mob. Nug xov rau Menyuam thiab Tsev Neeg Lub Chaw Pab ntawm (651) 220-6720. Rau hais lus Hmoob, hu (651) 220-6028.

Crisis Connection
612-379-6363

Lub chaw Crisis Connection muaj sab laj hauv xov tooj thiab xa rau lwm qhov 24-teev.

Bridge for Runaway Youth
612-377-8800

Lub chaw Bridge yog ib lub tsev pab txhua 24-teev rau cov hluas hnub nyoog 10-17.

Chaw tshawb khoom

Depression in Children & Adolescents, www.psycom.net/depression.central.children.html

Internet Mental Health, www.mentalhealth.com

Mental Health Net, www.cmhc.com

Search Institute, www.search-institute.org

Lub chaw Search Institute yog ib lub koom haum ntiag tug kheej, tsis yuav nqi, tsis sib cais. Nws lub hom phiaj yog nce kev nyob zoo ntxiv ntawm cov hluas thiab menyuam yaus xws li ua kom muaj xov xwm thiab txhawb ntxiv nws tej ntaub ntawv.

Tej Ntaub ntawv

Ciaj sia nyob: Yoog nrog kev nyuaj siab ntawm cov hluas thiab tua tus kheej: ntawv taw qhia rau cov niam txiv.
www.aap.org/family/suicide.htm

Lub chaw cia khoom no los ntawm American Academy of Pediatrics muab xov rau cov hluas kev nyuaj siab thiab tua tus kheej.

Xov thiab xa tawm lwm qhov chaw

American Academy of Child and Adolescent Psychiatry
3615 Wisconsin Ave., NW, Washington, DC 20016
800-333-7636
www.aacap.org

American Psychological Association
750 1st St, NE, Washington, DC 20002
202-336-5700
www.apa.org

Minnesota Association for Children’s Mental Health
1821 University Ave., Ste. N184, St Paul, MN 55104
651-644-7333
800-528-4511

2001 Hennepin Av. E, Minneapolis, MN 55413
612-331-6840

National Institute of Mental Health
6001 Executive Boulevard, Rm. 8184, MSC 9663, Bethesda, MD 20892-9663
301-443-4513
www.nimh.nih.gov

National Mental Health Association
1021 Prince St, Alexandria, VA 22314-2971
800-969-6642
www.nmha.org